Bệnh EHP trên tôm là bệnh do vi bào tử trùng Enterocytozoon hepatopenaei gây ra, chủ yếu ký sinh ở gan tụy và làm suy giảm khả năng chuyển hóa dinh dưỡng của tôm. Bệnh thường không gây chết tôm hàng loạt nhưng khiến tôm chậm lớn, kích cỡ không đồng đều, phân đàn và kéo dài thời gian nuôi. Nếu không kiểm soát tốt, EHP còn làm tăng chi phí thức ăn và tạo điều kiện phát sinh thêm các vấn đề sức khỏe khác trong ao.

Dấu hiệu bệnh EHP trên tôm

EHP thường khó nhận biết ở giai đoạn đầu vì biểu hiện bên ngoài không quá rõ ràng. Người nuôi cần chú ý đến sự thay đổi tốc độ tăng trưởng và tình trạng sức khỏe của đàn tôm.

Tôm chậm lớn, kích cỡ không đồng đều

Cùng thời gian nuôi nhưng một số con phát triển bình thường, trong khi nhiều con có kích thước nhỏ hơn rõ rệt. Khi kiểm tra trọng lượng định kỳ, tốc độ tăng trưởng có thể thấp hơn so với kế hoạch.

Tôm ăn bình thường nhưng tăng trọng kém

Theo dõi lượng thức ăn không giảm nhiều nhưng tôm vẫn không đạt trọng lượng mong muốn. Nguyên nhân liên quan đến việc EHP ảnh hưởng đến gan tụy và quá trình chuyển hóa dinh dưỡng.

Tôm yếu, sức khỏe giảm

Khi nhiễm EHP ở mức độ cao, tôm có thể giảm sút sức khỏe, phản xạ kém và khả năng chống chịu trước những biến động của môi trường cũng giảm theo.

Tuy nhiên, không nên chỉ dựa vào dấu hiệu bên ngoài để kết luận tôm bị EHP. Khi nghi ngờ, người nuôi nên lấy mẫu kiểm tra bằng phương pháp xét nghiệm phù hợp để có cơ sở đánh giá chính xác.

Ảnh hưởng của bệnh EHP trên tôm

EHP gây ảnh hưởng chủ yếu đến gan tụy, cơ quan giữ vai trò quan trọng trong chuyển hóa dinh dưỡng của tôm.

Khi tôm bị nhiễm, khả năng hấp thu và sử dụng chất dinh dưỡng có thể bị ảnh hưởng. Hậu quả dễ nhận thấy nhất là tốc độ tăng trưởng giảm, thời gian nuôi kéo dài và kích cỡ thu hoạch không đạt mục tiêu.

Bên cạnh đó, đàn tôm phát triển không đồng đều khiến người nuôi khó kiểm soát lượng thức ăn. Nếu tiếp tục tăng thức ăn để thúc những con nhỏ, nguy cơ dư thừa thức ăn và làm xấu chất lượng nước có thể gia tăng.

Trong điều kiện môi trường biến động, tôm suy yếu có thể dễ gặp thêm các vấn đề về đường ruột, gan tụy hoặc nhiễm khuẩn thứ phát.

Về kinh tế, tác động của EHP không chỉ nằm ở tỷ lệ hao hụt mà còn thể hiện qua chi phí thức ăn tăng, thời gian nuôi kéo dài, kích cỡ tôm không đồng đều và giá trị thương phẩm giảm.

Cách xử lý vi bào tử trùng EHP trên tôm

Hiện tại chưa có biện pháp điều trị trực tiếp EHP trong ao nuôi có thể loại bỏ hoàn toàn vi bào tử trùng. Vì vậy, khi phát hiện hoặc nghi ngờ EHP, mục tiêu chính là hạn chế sự phát triển lây lan, giảm áp lực lên đàn tôm và ổn định môi trường nuôi.

• Kiểm tra xác định EHP: Khi tôm có biểu hiện chậm lớn hoặc phân đàn mạnh, nên lấy mẫu tôm gửi xét nghiệm. Việc xác định nguyên nhân giúp tránh sử dụng sản phẩm hoặc hóa chất không đúng mục đích.

• Ổn định môi trường ao: Theo dõi thường xuyên các chỉ tiêu như pH, độ kiềm, oxy hòa tan, nhiệt độ và khí độc. Hạn chế tình trạng môi trường thay đổi đột ngột vì tôm đang suy yếu sẽ càng dễ bị stress.

• Quản lý lượng thức ăn: Không nên tăng thức ăn quá mức chỉ vì thấy tôm chậm lớn. Cần căn cứ vào sức ăn thực tế và tình trạng đường ruột để điều chỉnh lượng thức ăn hợp lý.

• Tăng cường quản lý đáy ao: Chất hữu cơ tích tụ là yếu tố làm môi trường nuôi mất ổn định. Người nuôi cần kiểm soát thức ăn dư thừa, chất thải và bùn đáy, đồng thời sử dụng các giải pháp vi sinh phù hợp để hỗ trợ phân hủy hữu cơ.
• Hỗ trợ sức khỏe gan tụy và đường ruột: Có thể sử dụng các sản phẩm hỗ trợ dinh dưỡng, enzyme hoặc chế phẩm sinh học phù hợp nhằm giúp tôm duy trì khả năng tiêu hóa và hấp thu. Việc sử dụng cần tuân thủ đúng hướng dẫn của nhà sản xuất và tình trạng thực tế của ao.

Ngoài ra, trong quá trình xử lý EHP trên tôm, bên cạnh việc kiểm soát môi trường ao và quản lý thức ăn, người nuôi có thể bổ sung sản phẩm EHP Pro hỗ trợ chuyên biệt để tăng cường sức khỏe cho tôm. Sản phẩm cung cấp vitamin cần thiết cho tăng trưởng và phát triển, hỗ trợ nâng cao sức đề kháng, đồng thời góp phần hạn chế ảnh hưởng của EHP, giảm tình trạng tôm chậm lớn và phân đàn. Ngoài ra, sản phẩm còn hỗ trợ duy trì gan tụy khỏe, tế bào lipid gan đồng đều, cải thiện tiêu hóa và giúp phân tôm chắc, đẹp.

Biện pháp phòng bệnh EHP trên tôm

Phòng EHP hiệu quả cần bắt đầu từ khâu chuẩn bị con giống và tiếp tục xuyên suốt quá trình nuôi. Một khi tác nhân đã xâm nhập vào hệ thống nuôi, việc kiểm soát sẽ khó khăn hơn nhiều.

Chọn giống sạch bệnh

Con giống là một trong những yếu tố quan trọng trong kiểm soát EHP. Nên lựa chọn tôm giống từ cơ sở sản xuất có quy trình kiểm soát dịch bệnh rõ ràng và kiểm tra EHP bằng xét nghiệm trước khi thả nuôi.

Quản lý môi trường nuôi

Trước khi thả tôm cần vệ sinh, xử lý ao và nguồn nước theo quy trình phù hợp. Trong quá trình nuôi, duy trì các thông số môi trường ổn định, hạn chế biến động lớn về pH, nhiệt độ, độ kiềm và oxy.

Quản lý thức ăn

Thức ăn cần được bảo quản đúng cách, không sử dụng thức ăn bị ẩm mốc hoặc biến chất. Cho tôm ăn theo sức ăn thực tế thay vì cố định một lượng quá cao. Có thể kết hợp các giải pháp hỗ trợ tiêu hóa phù hợp để giúp tôm sử dụng thức ăn hiệu quả hơn. Khi tôm ăn giảm, cần tìm nguyên nhân thay vì tiếp tục tăng lượng thức ăn.

Theo dõi sức khỏe tôm thường xuyên

Nếu nhận thấy tôm chậm lớn bất thường, phân đàn mạnh hoặc tăng trọng thấp, cần tiến hành kiểm tra sớm để xác định nguyên nhân. Người nuôi nên kiểm tra tôm định kỳ thông qua các yếu tố như:

• Lượng thức ăn tiêu thụ mỗi ngày.
• Tốc độ tăng trọng và kích cỡ tôm.
• Mức độ đồng đều của đàn.
• Màu sắc và tình trạng gan tụy.
• Đường ruột và phân tôm.
• Hoạt động bơi lội và phản xạ.
• Các thông số môi trường nước.